Tết Nguyên Đán là gì?

Tết Nguyên Đán (Hay Tết Ta, Tết Cổ truyền, Tết Âm Lịch hay gọi tắt là Tết) là lễ hội truyền thống lớn nhất của người Việt, kéo dài 3 ngày và bắt đầu từ ngày đầu tiên của năm mới theo Âm lịch của Việt Nam. Trong những ngày này, các gia đình thường sum vầy, cùng nhau nấu bánh chưng, bánh tét và những món ăn truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết. Ngoài ra, người ta còn đi chúc Tết họ hàng, bạn bè, mừng tuổi (hay lì xì) cho trẻ em và người già để cầu mong sự an khang, thịnh vượng cho năm mới.

Tuy nhiên, các hoạt động và lễ kỷ niệm liên quan đến Tết thường bắt đầu từ trước đó, trong ngày cuối cùng của năm cũ và có thể kéo dài đến một tuần lễ hoặc thậm chí lâu hơn tùy thuộc vào phong tục của từng vùng miền. 

Tết Nguyên Đán của người Việt mang trong mình ý nghĩa nhân văn vô cùng sâu sắc, gợi lên khát khao của con người về sự hòa hợp giữa Thiên - Địa - Nhân. Đồng thời, Tết cũng biểu hiện rõ nét mối quan hệ đoàn kết giữa các thành viên trong gia đình, xóm làng, và sự tin tưởng vào các giá trị tâm linh thiêng liêng. Tất cả những yếu tố này đã làm nên một truyền thống tốt đẹp, trường tồn qua bao thế hệ.

Không chỉ ở Việt Nam, Tết Nguyên Đán còn là dịp lễ truyền thống quan trọng nhất đối với nhiều quốc gia ở Đông Nam Á, bao gồm Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Triều Tiên,....

Nguồn gốc của ngày Tết cổ truyền

Theo nghiên cứu của nhà sử học Trần Văn Giáp, Tết Nguyên đán đã tồn tại ở Việt Nam từ thời kỳ đầu sau Công nguyên, tức là từ thế kỷ thứ nhất. Chữ Tết và ý nghĩa của cụm từ "Tết Nguyên đán" cũng được lan truyền từ thời điểm đó. Hoặc theo Sự tích Bánh Chưng - Bánh Dày, Tết Nguyên Đán đã xuất hiện từ thời vua Hùng, với truyền thuyết chàng Lang Liêu và bánh chưng.

Nguồn gốc Tết Nguyên Đán của Việt Nam hiện vẫn đang được các nhà nghiên cứu tìm hiểu và có nhiều ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng, Tết Nguyên đán có nguồn gốc từ Trung Quốc và được du nhập về Việt Nam trong thời kỳ Bắc thuộc. Hoặc, Tết Nguyên đán có nguồn gốc từ chính người Việt Nam, xuất phát từ nền văn hóa nông nghiệp trồng lúa nước.

Dù nguồn gốc là gì thì Tết Nguyên đán của người Việt vẫn mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Theo quan niệm của cha ông, Tết Nguyên đán là một dịp quan trọng để củng cố thêm mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình, họ hàng, làng xóm. Đây là lúc mà mọi người cùng quây quần bên nhau, cùng chia sẻ những niềm vui, nỗi buồn của năm cũ và cùng đón chào năm mới.

Thời gian của Tết Nguyên Đán được tính thế nào?

Tết Nguyên Đán thường kéo dài trong khoảng 7 - 8 ngày cuối năm cũ và 7 ngày đầu năm mới (Tức 23 tháng Chạp đến hết ngày 7 tháng Giêng). Do quy luật 4 năm nhuận 1 tháng của Dương lịch và 3 năm nhuận của âm lịch nên Tết Nguyên Đán thường muộn hơn Tết Dương Lịch.

Tết được gọi là "tiết Nguyên đán" hay "thời kỳ rạng đông bắt đầu". Diễn ra vào thời điểm mà nông dân nghỉ ngơi để chuẩn bị cho mùa vụ mới. Bởi từ ngày xưa, hầu hết người dân Việt Nam đều làm nông nghiệp, do đó thời gian nghỉ Tết cũng là lúc họ làm mới lại bản thân, bù đắp cho những ngày lao động vất vả.

Ý nghĩa của ngày Tết Nguyên Đán

Chính vì đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn mới, tháng mới, năm mới, mùa mới, Tết Nguyên Đán mang ý nghĩa quan trọng trong đời sống của người Việt. 

1. Gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống
2. Thời điểm giao thoa
3. Dịp để trở về sum họp
4. Bày tỏ lòng thành kính với thần linh
5. Tỏ lòng thành kính với tổ tiên, ông bà, cha mẹ
6. Biểu tượng cho may mắn và hy vọng
7. Là “sinh nhật” của mọi người
8. Thúc đẩy kinh tế, thương mại

Tết Nguyên Đán gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống

Tết Nguyên Đán mang trong mình giá trị văn hóa sâu sắc và ý nghĩa tốt đẹp. Đây là lễ hội lớn và quan trọng nhất trong năm của người Việt. Nó không chỉ là dịp để mọi người sum vầy, đoàn tụ mà còn là dịp để thể hiện những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Những phong tục, tập quán này đã được lưu truyền từ đời này sang đời khác, trở thành nét đẹp văn hóa của người Việt. Tết Nguyên Đán là dịp để người Việt ôn lại những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị đó cho các thế hệ mai sau.

Tết Nguyên Đán là thời điểm giao thoa

Tết Nguyên Đán là ngày đầu tiên của năm mới Âm lịch, đánh dấu sự kết thúc của năm cũ và bắt đầu của năm mới. Đây là thời điểm để mọi người tạm gác lại những lo toan, muộn phiền của năm cũ và chào đón một năm mới với nhiều hy vọng, khởi đầu mới.

Theo quan niệm của người Việt Nam, Tết Nguyên Đán là thời điểm mà đất trời giao hòa, vạn vật sinh sôi nảy nở. Đây là thời điểm để con người cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình an khang, hạnh phúc.

Tết cũng là dịp giao thoa giữa con người và thần linh, dịp để con người bày tỏ lòng thành kính với ông bà tổ tiên, cầu mong sự phù hộ cho gia đình trong năm mới. Giao thoa giữa con người với con người, khi mọi người quây quần bên nhau, cùng nhau chúc Tết, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, thắt chặt tình cảm gia đình, làng xóm.

Tết Nguyên Đán là dịp để trở về sum họp

Không phải ai cũng có cơ hội sống gần nhau, vì thế, Tết trở thành thời điểm thiêng liêng mà mọi người luôn háo hức mong chờ để được quay về bên những người thân yêu. Khoảnh khắc cả gia đình quây quần bên nồi bánh chưng vào đêm giao thừa không chỉ mang lại sự ấm áp mà còn là niềm ao ước của nhiều người.

Bên cạnh đó, Tết cũng là dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến ông bà, cha mẹ – những người đã sinh thành và dưỡng dục. Những tình cảm chân thành được gửi gắm qua lời chúc, món quà nhỏ, hay đơn giản là sự hiện diện của gia đình bên nhau, tạo nên giá trị đặc biệt cho ngày lễ này. 

Tết Nguyên Đán là dịp để bày tỏ lòng thành kính với thần linh

Từ xưa đến nay, người Việt rất coi trọng việc thờ cúng tổ tiên, thần linh. Tết Nguyên Đán là dịp để con cháu bày tỏ lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà tổ tiên, mong ông bà phù hộ cho gia đình trong năm mới.

Các nghi lễ thờ cúng trong dịp Tết Nguyên Đán rất đa dạng, phong phú, như thờ cúng ông bà tổ tiên, đi chùa đầu năm, lễ cúng đêm Giao thừa. Mâm cúng thần linh thường có các món ăn truyền thống như bánh chưng, bánh tét, gà luộc, xôi,... cùng với các loại hoa quả, hương hoa.

Tết Nguyên Đán là dịp bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên, ông bà, cha mẹ

Tết Nguyên Đán là dịp để người Việt Nam cùng nhau hướng về cội nguồn, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong một năm mới an khang, thịnh vượng. Trong dịp Tết Nguyên Đán, mọi nhà đều chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên, thắp hương và cầu nguyện cho gia đình. Vì vậy, Tết Nguyên Đán là một dịp vô cùng ý nghĩa để con cháu tỏ lòng thành kính với tổ tiên, ông bà, cha mẹ, để bày tỏ sự biết ơn đối với những người đã có công sinh thành, dưỡng dục mình.

Tết Nguyên Đán là biểu tượng cho may mắn và hy vọng một năm mới

Tết Nguyên đán không đơn thuần là một dịp để kỷ niệm sự chuyển đổi của thời gian, mà còn mang ý nghĩa sâu sắc về may mắn, hy vọng và thành công trong năm mới. Người Việt Nam tin rằng việc đón mừng Tết Nguyên Đán có thể mang lại những điều tốt lành, như may mắn, sức khỏe, thành công và hạnh phúc cho gia đình và người thân. Tết Nguyên Đán có rất nhiều biểu tượng mang ý nghĩa may mắn và hy vọng:

• Màu sắc: Màu đỏ là màu sắc chủ đạo của Tết Nguyên Đán, tượng trưng cho may mắn, gia đình đầm ấm, hạnh phúc, thịnh vượng và viên mãi lâu dài.

• Hoa đào: Đây là loài hoa đặc trưng ngày tết của miền Bắc, Việt Nam. Với màu tươi tắn, hoa mang đến ngụ ý là sự may mắn, hạnh phúc và ấm cúng cho mọi nhà. 

• Hoa mai: Hoa mai là loài hoa đặc trưng của miền Nam, Việt Nam. Đây được xem là biểu tượng của sự may mắn, tốt lành, một khởi đầu hoàn hảo và thịnh vượng. Đồng thời, cầu mong cho một năm mới luôn bình an, hạnh phúc, phát đạt và xua đuổi những điều xấu xa.

• Phong bao lì xì: Hình ảnh những bao lì xì xuất hiện phổ biến trong các ngày Tết tại Việt Nam. Những bao lì xì này thường đựng tiền, tượng trưng cho sự may mắn, tài lộc và sung túc mà người lớn dành cho trẻ em.

Tết Nguyên Đán còn là “sinh nhật” của mọi người

Tết được xem như "ngày sinh nhật chung" của mọi người. Câu nói quen thuộc “Mừng thêm tuổi mới” thường được ông bà, cha mẹ, cô chú gửi đến nhau trong dịp Tết, như lời chúc mừng mọi người thêm một tuổi mới trong năm mới. Người lớn thường lì xì cho người già và trẻ nhỏ với mong muốn các cụ sống lâu, khỏe mạnh, còn các cháu lớn lên ngoan ngoãn, học hành chăm chỉ.

Tết Nguyên Đán giúp thúc đẩy kinh tế, thương mại và du lịch

Trong thời gian này, nhu cầu mua sắm của người dân tăng mạnh, từ quần áo, giày dép, đồ gia dụng đến thực phẩm và đồ trang trí. Các doanh nghiệp, từ siêu thị, cửa hàng bán lẻ đến các chợ truyền thống, đều ghi nhận sự gia tăng đáng kể về doanh số. Đây là thời điểm vàng để nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh hoạt động kinh doanh, khuyến mãi và quảng bá sản phẩm, góp phần kích thích nền kinh tế.

Bên cạnh đó, Tết Nguyên Đán cũng tạo ra động lực lớn cho ngành du lịch phát triển. Nhiều người dân lựa chọn thời gian này để du lịch hoặc thăm quê hương, khám phá những vùng đất mới. Điều này làm tăng nhu cầu đối với các dịch vụ như vận chuyển, lưu trú, ẩm thực và tham quan. Các khu du lịch, nhà hàng, khách sạn và dịch vụ lữ hành đều được hưởng lợi từ lượng khách tăng đột biến, góp phần phát triển ngành du lịch và dịch vụ trong dịp lễ quan trọng này.

Phong tục tập quán của người Việt trong ngày Tết cổ truyền

1. Cúng ông Công, ông Táo
2. Gói bánh chưng, bánh tét
3. Lau dọn nhà cửa
4. Tảo mộ
5. Bày mâm ngũ quả
6. Tất niên
7. Đi chùa
8. Xông đất
9. Mừng tuổi, mừng thọ